Ishda sinov muddati: qancha davom etadi, maosh qanday
Toza Ish tahririyati
Sinov muddati faqat mehnat shartnomasida yozilgan bo'lsa amal qiladi va uch oydan oshmaydi, tashkilot rahbarlari va ularning o'rinbosarlari, bosh buxgalterlar hamda alohida bo'linmalar rahbarlari uchun esa olti oydan. Bu davrda sizga mehnat qonunchiligi to'liq tatbiq etiladi: shartnomadagi ish haqi, ish vaqti va dam olish qoidalari amal qiladi, sinov davri mehnat stajiga kiradi. Sinov tugaguncha har bir taraf shartnomani kamida uch kun oldin yozma ogohlantirib bekor qilishi mumkin.
Shartnomada yozilmagan bo'lsa — sinov yo'q; yozilgan bo'lsa — ko'pi bilan uch oy.
Sinov nima uchun
Mehnat kodeksining 129-moddasiga ko'ra dastlabki sinovning ikki maqsadi bor: ish beruvchi xodim ishga mos kelishini ko'radi, xodim esa shu ishda qolish-qolmaslikni o'zi hal qiladi. Ya'ni sinov ikki tomonlama: siz ham ish joyini sinab ko'rasiz.
Sinov shartnomada shartlashilgan bo'lishi kerak. Shartnomada bunday band bo'lmasa, siz sinovsiz ishga qabul qilingan hisoblanasiz. Sinov faqat ishga qabul qilishda belgilanadi — boshqa ishga o'tkazishda belgilanmaydi.
Qancha davom etadi
130-moddaga ko'ra sinov muddati uch oydan oshmasligi kerak. Faqat tashkilot rahbarlari va ularning o'rinbosarlari, bosh buxgalterlar hamda alohida bo'linmalar rahbarlari uchun u olti oygacha bo'lishi mumkin.
Kasal bo'lgan kunlar va ishda haqiqatda bo'lmagan boshqa davrlar sinov muddatiga qo'shilmaydi. Masalan, bir hafta kasal bo'lsangiz, sinov shuncha uzayadi.
Kimga sinov belgilanmaydi
129-moddada ro'yxat bor. Unga, jumladan, quyidagilar kiradi:
- o'n sakkiz yoshga to'lmaganlar;
- olti oygacha muddatga shartnoma tuzilayotgan xodimlar;
- o'qishni tamomlaganidan keyin bir yil ichida o'z mutaxassisligi bo'yicha birinchi marta mustaqil ishga kirayotgan bitiruvchilar;
- homilador ayollar, uch yoshga to'lmagan bolasi bor ayollar va bunday bolani yolg'iz tarbiyalayotgan otalar;
- ish beruvchining o'zida ishlab chiqarishda o'qitish shartnomasi bo'yicha o'qigan o'quvchilar.
Agar siz shulardan biri bo'lsangiz, shartnomada sinov yozilgan bo'lsa ham, u sizga belgilanmasligi kerak.
Sinov davrida maosh va huquqlar
131-moddaga ko'ra sinov davrida xodimga mehnat qonunchiligi va mehnat haqidagi boshqa hujjatlar to'liq tatbiq etiladi. Demak, sinov — bu oddiy ish: shartnomada kelishilgan ish haqi, ish vaqti va dam olish qoidalari shu davrda ham amal qiladi.
Sinov davri mehnat stajiga, jumladan har yilgi mehnat ta'tilini olish huquqini beradigan stajga ham kiradi. Sinov davridagi maosh qancha ekanini og'zaki va'dadan emas, shartnoma matnidan ko'ring.
Shartnomasiz «sinab ko'rish»
Ba'zan «bir-ikki kun ishlab ko'ring, keyin rasmiylashtiramiz» deyishadi. 128-moddaga ko'ra ishga qabul qilish huquqiga ega shaxs tomonidan yoki uning xabari bilan ishga qo'yilgan bo'lsangiz, mehnat shartnomasi ish boshlangan kundan tuzilgan hisoblanadi. Ish beruvchi uch kun ichida shartnoma tuzishi va ishga qabul qilish haqida buyruq chiqarishi shart.
Sinov qanday tugaydi
132-modda tartibni belgilaydi:
- Sinov tugaguncha har bir taraf shartnomani bekor qilishi mumkin — ikkinchi tarafni kamida uch kun oldin yozma ogohlantirib.
- Ish beruvchi sinov natijasini qoniqarsiz deb topsa, sabablarini ko'rsatishi kerak.
- Xodim o'z xohishi bilan ketsa, yozma ariza beradi; sababini tushuntirish shart emas. Ogohlantirish muddati ichida arizani qaytarib olishi mumkin.
- Uch kunlik muddatni qisqartirish faqat ikki tarafning kelishuvi bilan bo'ladi. Ogohlantirish muddati tugagach, ariza bergan xodim ishni tark etishi mumkin — ish beruvchi buni kechiktira olmaydi.
Sinov muddati tugagan bo'lsa yoki tugashiga uch kundan kam qolgan bo'lsa-yu, taraflar ogohlantirish muddatini qisqartirishga rozi bo'lmasa, shartnoma davom etadi. Keyin uni faqat umumiy asoslarda bekor qilish mumkin.
Nima qilish kerak
Shartnomani imzolashdan oldin sinov bandini toping: bormi, necha oy, shu davrdagi maosh qancha. Shartnomaning bir nusxasi sizda qolsin. Ishga kirishda kerak bo'ladigan hujjatlar haqida alohida maqola bor.
Ochiq vakansiyalar bosh sahifada va kasb sahifalarida, masalan, sotuvchi sahifasida. Boshqa maslahatlar maqolalar bo'limida.