Ishga kirish uchun kerakli hujjatlar — ro'yxat
Toza Ish tahririyati
Ishga kirishda Mehnat kodeksining 124-moddasida sanab o'tilgan hujjatlar so'raladi: pasport yoki ID-karta, JShShIR, mehnat daftarchasi, harbiy hisob hujjati va ayrim ishlar uchun diplom yoki guvohnoma. Kodeks va boshqa qonun hujjatlarida nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilish taqiqlangan.
Hammaga kerak bo'ladigan hujjatlar — pasport yoki ID-karta va JShShIR. Qolganlari holatingizga bog'liq.
124-modda bo'yicha to'liq ro'yxat
- Pasport yoki ID-karta. O'n olti yoshga to'lmaganlar — tug'ilganlik haqidagi guvohnoma yoki ID-karta.
- JShShIR — jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami. Alohida qog'oz olish shart emas: u pasport yoki ID-kartada yozilgan.
- Mehnat daftarchasi. Qog'oz daftarcha yoki elektron mehnat daftarchasidan oxirgi ish joyida tasdiqlangan ko'chirma. Birinchi marta ishga kirayotganlarga kerak emas. O'rindoshlik asosida ishlasangiz, daftarcha o'rniga asosiy ish joyidan ma'lumotnoma beriladi.
- Harbiy hisob hujjati. Harbiy xizmatga majburlar uchun — harbiy guvohnoma, chaqiriluvchilar uchun — harbiy hisobda turganlik haqidagi guvohnoma.
- Diplom yoki guvohnoma. Faqat maxsus ma'lumot yoki tayyorgarlik talab qilinadigan ishlar uchun: diplom, shu ishni bajarish huquqini beruvchi guvohnoma yoki sertifikat. Masalan, haydovchi uchun haydovchilik guvohnomasi.
Hujjatlar mehnat shartnomasi imzolangunga qadar taqdim etiladi (123-modda). Shuning uchun ularni suhbatga borishdan oldin tayyorlab qo'ying — shartnoma kuni izlab yurmaysiz.
Davlat organi yoki tashkilotiga ishga kirsangiz, pasport va mehnat daftarchasi haqidagi ma'lumotni ular o'zlari so'rab oladi.
Sizga aynan nima kerak
- Hamma uchun: pasport yoki ID-karta (JShShIR shu yerda).
- Ilgari ishlagan bo'lsangiz: mehnat daftarchasi yoki elektron daftarchadan ko'chirma.
- O'rindoshlik asosida ishlasangiz: asosiy ish joyidan ma'lumotnoma.
- Harbiy xizmatga majbur yoki chaqiriluvchi bo'lsangiz: harbiy hisob hujjati.
- Ish maxsus tayyorgarlik talab qilsa: diplom, guvohnoma yoki sertifikat.
Birinchi ishingiz bo'lsa
Mehnat daftarchasi yo'qligi muammo emas. 124-moddaga ko'ra birinchi marta ishga kirib, besh kundan uzoqroq ishlagan xodimga daftarchani ish beruvchi rasmiylashtiradi. U sizni jamg'arib boriladigan pensiya tizimida hisobga qo'yish choralarini ham ko'radi.
Elektron mehnat daftarchasi esa mehnat shartnomasi «Yagona milliy mehnat tizimi»da ro'yxatdan o'tkazilganda avtomatik shakllanadi (125-modda). Keyingi har bir ish joyingiz o'sha yerda qayd etib boriladi.
Tibbiy ko'rik kimga majburiy
Ayrim ishlarga kirishda majburiy tibbiy ko'rik o'tkaziladi. 360-moddaga ko'ra ish beruvchi uni, jumladan, quyidagilar uchun tashkil etishi shart:
- o'n sakkiz yoshga to'lmaganlar;
- tungi ishlarda va transport harakati bilan bog'liq ishlarda band bo'lganlar;
- oziq-ovqat sanoati, savdo va aholiga bevosita xizmat ko'rsatadigan boshqa sohalarda ishlaydiganlar — masalan, oshpaz, sotuvchi, ofitsiant;
- bolalar bilan ishlaydigan pedagog va boshqa xodimlar.
Majburiy ko'rik xarajatlarini ish beruvchi qoplaydi, xodim buning uchun pul sarflamaydi (292 va 360-moddalar).
Nimani talab qilish mumkin emas
124-moddaning oxirgi qismi ishga qabul qilishda Kodeksda va boshqa qonun hujjatlarida nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilishni taqiqlaydi. Ro'yxatda yo'q hujjat so'ralsa, uni qaysi qonun talab qilishini xotirjam so'rang.
Kodeks hujjatlarni «taqdim etish» haqida gapiradi. Asl nusxani ish beruvchida qoldirish so'ralsa, nima uchun kerakligini so'rang va nusxaning o'zi yetarli emasmi, aniqlang.
Kanal qoidalariga ko'ra ishga kirishdan oldin bank kartasi ma'lumotlari yoki SMS kodlarini so'raydigan e'lonlar chop etilmaydi — batafsil Qoidalar sahifasida.
Ishlab turganda hujjat olish
Ish bilan bog'liq hujjat kerak bo'lsa, yozma ariza bering: 117-moddaga ko'ra ish beruvchi uch ish kunidan kechiktirmay ishga qabul qilish buyrug'i nusxasi, mehnat daftarchasidan ko'chirma, ish haqi va ish davri haqida ma'lumotnoma va boshqa hujjatlarni beradi.
Vakansiyalarni solishtirish haqida alohida maqola bor, boshqa maslahatlar — maqolalar bo'limida.