Kunlik ish haqi va oylik: farqi va nimani aniqlash kerak
Toza Ish tahririyati
«Kunlik ish haqi» ikki xil narsani anglatishi mumkin: haq bir kun yoki smena uchun hisoblanadi yoki pul har kuni qo'lingizga beriladi. Bular har doim ham bir xil emas. Ishga kirishdan oldin uchta narsani aniq so'rang: bir kun uchun qancha, necha soat ishlanadi va pul qachon beriladi.
Kun uchun qancha, necha soat va pul qachon — uchala javob aniq bo'lsin.
Ikki xil savol: nima uchun va qachon
Nima uchun to'lanadi — bu to'lov birligi. Haq soat, smena, kun, oy yoki bajarilgan ish uchun hisoblanishi mumkin.
Qachon beriladi — bu to'lov davri. Pul har kuni, har hafta yoki oyiga ikki marta berilishi mumkin.
Masalan, smena uchun haq hisoblanib, pul haftada bir marta berilishi mumkin. Yoki oylik belgilanib, u ikki qismda — avans va qolgan qismi bilan to'lanadi.
To'lov birliklari
Mehnat kodeksining 249-moddasiga ko'ra, mehnatga haq vaqtbay, ishbay yoki mehnatga haq to'lash tizimida nazarda tutilgan boshqa mezonlar bo'yicha to'lanadi. Amalda vakansiyalarda shunday birliklar uchraydi:
- soatbay — har bir ishlangan soat uchun;
- smena yoki kun uchun — belgilangan soatlar ishlangan kun uchun;
- oylik — oy uchun belgilangan summa;
- ishbay — har bir buyurtma, yuk yoki mahsulot uchun, masalan yetkazib berish yoki tikuvchilikda.
Pul qanchalik tez-tez beriladi
Mehnat shartnomasi bilan ishlaganda Mehnat kodeksining 253-moddasi ish haqini yarim oyda kamida bir marta to'lashni talab qiladi. Har kuni yoki har hafta to'lash bundan ham tez-tez bo'ladi, shuning uchun bu qoidaga zid emas.
256-moddaga ko'ra, ish haqi so'mda to'lanadi, kartaga o'tkazish uchun esa xodimning yozma roziligi kerak. Oylik qachon to'lanishi haqida batafsil — oylik qachon to'lanadi maqolasida.
Kunlik summani oyga aylantirish
Kunlik va oylik takliflarni solishtirish uchun kunlik summani oyda ishlanadigan kunlar soniga ko'paytiring. Lekin faqat haftadagi ish kunlarini emas, haqiqatda ishlanadigan kunlarni oling.
Bir necha savol natijani ancha o'zgartiradi:
- Ish har kuni bormi yoki buyurtma bo'lgandagina chaqirishadimi?
- Yomg'irli kunlarda, bayramlarda yoki ish bo'lmagan kunlarda nima bo'ladi?
- Ish erta tugasa, kun to'liq to'lanadimi?
- Qo'shimcha soatlar alohida to'lanadimi?
Mehnat shartnomasi bo'yicha ishlaganda ish vaqtidan tashqari ish uchun kodeksning 262-moddasi oshirilgan haqni belgilaydi: kun davomidagi birinchi ikki soat uchun kamida bir yarim barobar, keyingi soatlar uchun kamida ikki barobar. Noqulay mehnat sharoitidagi ishda har bir qo'shimcha soat kamida ikki barobar to'lanadi.
Qaysi ishlarda kunlik to'lov ko'p uchraydi
Kunlik yoki smenalik to'lov ko'pincha ishchi va yuk tashuvchi vakansiyalarida, tadbirlar va mavsumiy ishlarda uchraydi. Kuryer ishida haq ko'pincha buyurtma soniga bog'liq bo'ladi.
Bunday ish tez pul kerak bo'lganda qulay. Lekin ish har kuni bo'lmasligi mumkin, shuning uchun oyiga qancha chiqishini oldindan hisoblang.
Kelishuvni aniq qiling
Ishni boshlashdan oldin quyidagilarni aniqlab, yozib qo'ying:
- bir soat, smena yoki kun uchun summa;
- smena necha soat va tanaffus bormi;
- pul qachon beriladi: smena oxirida, hafta oxirida yoki boshqa kuni;
- naqd pulmi yoki kartagami;
- ovqat va yo'l masalasi;
- mehnat shartnomasi tuziladimi.
Agar kelishuv faqat og'zaki bo'lsa, hech bo'lmaganda yozishmada asosiy shartlarni qisqa takrorlab qo'ying. Keyin ikki tomon ham bir xil narsani eslaydi.
Vakansiyalarni bosh sahifada kasb bo'yicha saralang, boshqa maslahatlar esa maqolalar ro'yxatida.